Corona in Noord-Nederland: een terugblik

Geüpdatet op 12-2-2021 09:26:19
Corona in Noord-Nederland: een terugblik

Na een in alle facetten ontwrichtend jaar zit 2020 er eindélijk op! Sectoren als de zorg zullen snakken naar rustiger vaarwater in 2021, terwijl de horeca natuurlijk niet kan wachten om haar deuren weer te openen. Dit prille begin van 2021 biedt de mogelijkheid om terug te kijken op 2020. Is er iets te zeggen over de invloed van corona op de noordelijke economie? Is bijvoorbeeld het aantal verzuimmeldingen toegenomen in 2020? Zijn bedrijven minder kwijt aan reiskosten? En zijn er verschillen tussen mannen en vrouwen?

Met deze vragen in het achterhoofd nemen we je mee in deze blog en bieden we inzicht in de huidige stand van zaken in Noord-Nederland op basis van onderzoek onder onze klanten.

Bentacera biedt inzicht

Bentacera heeft als groot advieskantoor in Noord-Nederland waardevolle informatie over bedrijven. Door deze informatie slim te koppelen, kunnen er algemene uitspraken gedaan worden over de noordelijke economie. Hiermee kan een goede vergelijking gemaakt worden tussen 2019 en het coronajaar 2020.

Achtergrond en opzet
Doel van deze blog is om een impressie te geven van de stand van zaken van de noordelijke economie. Deze effecten worden meetbaar gemaakt door te kijken naar drie verschillende domeinen.

Om andere invloeden zoveel mogelijk uit te sluiten, worden er enkel bedrijven in de analyse meegenomen die zowel in 2019 als 2020 klant waren. Tevens wordt er per kwartaal vergeleken. Op deze wijze kunnen er generale tendensen worden geduid.

In het eerste domein wordt er gekeken of er verschillen zijn in gewerkte uren en loonkosten t.o.v. 2019. Ook wordt er gekeken naar verschillen in de uitbetaalde reiskosten en verschillen tussen sectoren.

In het domein personeel wordt onderzocht in hoeverre het totaal aantal medewerkers van alle bedrijven per kwartaal verschilt t.o.v. 2019. Hierbij wordt ook gekeken naar de aanwas van nieuwe medewerkers en het aantal mensen uit dienst.

In het derde domein staan de verzuimmeldingen centraal. Hier is puur gekeken naar het aantal verzuimmeldingen door ziekte. Het aantal verzuimmeldingen per kwartaal wordt in kaart gebracht en er wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende groepen medewerkers.

Gewerkte uren en personeelskosten

Gewerkte uren
Het aantal gewerkte uren in corona-tijd is met 0,7% afgenomen ten opzichte van 2019. In het eerste kwartaal was er, ondanks de lockdown in maart, nog een stijging van 2,8% t.o.v. dezelfde periode vorig jaar. Gedurende de eerste lockdown, welke grotendeels overlapte met het tweede kwartaal, was de sterkste daling (2.7%) waarneembaar. Er zijn grote verschillen tussen sectoren. Zo is in de horeca het aantal gewerkte uren afgenomen met 7,3% t.o.v. 2019, terwijl er in de zorg een stijging was van 4,2%.

Loonkosten
De loonkosten, uitgedrukt in SV-loon, zijn over heel 2020 met 2,5% toegenomen t.o.v. 2019. Wanneer het eerste en het derde kwartaal van 2020 worden vergeleken met dezelfde kwartalen van 2019, valt het op dat die met respectievelijk 4,8% en 2,9% beduidend hoger lagen. In het eerste en derde kwartaal waren corona-maatregelen nog niet prominent aanwezig of er was sprake van een fundamentele versoepeling.

Reiskosten
In vergelijking met 2019 liggen de reiskostenvergoedingen 10,4% lager. Na de dringende oproep in maart 2020 om vooral thuis te werken, was de daling met 17,9% t.o.v. het tweede kwartaal 2019 scherp te noemen. Deze daling is, in lijn met de vervoersbewegingen van Google(Analytics) en de cijfers van het CBS(Statline), toe te schrijven aan corona.

Gewerkte uren en personeelskosten per kwartaal

Personeel

Medewerkers in dienst
Op 31 december 2020 waren er 1,5% minder medewerkers in dienst t.o.v. 31 december 2019. Wat verder opvalt is dat het effect van de corona-crisis voor het aantal vrouwelijke medewerkers in dienst sterker lijkt te zijn dan voor mannen. In het eerste kwartaal van 2020 waren er 3,6% meer vrouwelijk medewerkers in dienst t.o.v. van het eerste kwartaal 2019 terwijl er 2% meer mannen in dienst waren. In het laatste kwartaal was dit verschil omgedraaid en waren er 2,2% minder vrouwen in dienst terwijl er 0,6% minder mannen in dienst waren.

Nieuwe medewerkers en medewerkers uit dienst
In corona-tijd zijn er 17,7% minder nieuwe medewerkers in dienst gekomen t.o.v. 2019. Het dieptepunt lag in het tweede kwartaal met een verschil van 33,2% t.o.v. het tweede kwartaal in 2019. Het aantal medewerkers uit dienst lag 5,6% lager. Een causaal verband tussen het aantal medewerkers uit dienst en de verschillende regelingen van de overheid, welke er op gericht zijn om medewerkers in dienst te houden, is natuurlijk lastig te leggen. Je kunt bijvoorbeeld veronderstellen dat de hogere mate van onzekerheid die de corona-crisis met zich meebrengt mensen er minder snel toe verleid om van baan te wisselen. Wel is duidelijk dat sinds de corona-crisis in maart 2020 toesloeg er beduidend minder nieuwe medewerkers ín dienst en medewerkers uít dienst waren t.o.v. dezelfde kwartalen in 2019.

Nieuwe medewerkers en contractvorm
Opvallend is dat het aantal nieuwe medewerkers met een contract voor onbepaalde tijd is afgenomen met 54,3% t.o.v. 2019. Het aantal nieuwe medewerkers met een contract voor bepaalde tijd is met 3,1% veel minder hard afgenomen. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat de onzekerheid welke de corona-crisis met zich meebrengt, meegewogen wordt in het aangaan van nieuwe arbeidsrelaties. Medewerkers die in een normale situatie een contract voor onbepaalde tijd zouden krijgen, beginnen nu eerst met een contract voor bepaalde tijd.

Medewerkers in dienst per kwartaal

Verzuim

Aantal verzuimmeldingen
Het aantal verzuimmeldingen door ziekte lag in 2020 0,6% hoger t.o.v. 2019. In het eerste kwartaal van 2020 piekt het aantal verzuimmeldingen nog met 66,6% t.o.v. het eerste kwartaal 2019. In de daaropvolgende kwartalen zijn er consequent minder verzuimmeldingen gedaan. Er lijkt dus geen sterk effect van de corona-crisis op het totaal aantal verzuimmeldingen te zijn. Deze bevinding lijkt contra-intuïtief, maar is in lijn met onderzoek van bijvoorbeeld de Arbo-Unie.

Verzuim sectoren
Er komt ook een verschil in verzuim tussen de verschillende sectoren naar voren uit de data van Bentacera. Het aantal ziekmeldingen in de zorg lag 16,3% hoger terwijl de horeca een krimp liet zien van 10,3%. Een verklaring hiervoor kan liggen in het feit dat in de zorg werd doorgewerkt in een omgeving met een hoger besmettingsgevaar en met een hoge werkdruk. Dit is natuurlijk een katalysator van verzuimmeldingen. Binnen de sector horeca was daarentegen van extra werkdruk over het algemeen geen sprake; deze was juist vaak noodgedwongen gesloten.

Verzuim en leeftijd
Er bestaat een redelijke (wetenschappelijke) consensus dat leeftijd positief samenhangt met lichamelijke klachten door corona en daardoor leidt tot extra verzuim. Wanneer de verzuimmeldingen gedifferentieerd worden naar leeftijdsklassen is het effect leeftijd te zien. Zo hebben 50-plussers 6.5% meer meldingen gedaan in corona-tijd terwijl medewerkers onder de 50 1,6% mínder verzuim hebben gemeld.

Verzuim en geslacht
Opvallend is dat er ook een verschil bestaat als men onderscheid maakt in geslacht. Vrouwen hebben 2,1% méér verzuim gemeld t.o.v. 2019 terwijl mannen 0,4% mínder verzuim hebben gemeld. Een eenduidige reden hiervoor is niet te geven.

Verzuim per kwartaal

Algeheel beeld

Dit onderzoek onder klanten laat zien dat het verzuim door ziekte in het noorden na een zeer scherpe stijging in het eerste kwartaal in de daaropvolgende kwartalen juist consequent lager lijkt te zijn. Waar dit aan ligt is lastig aan te geven. Een mogelijke verklaring is bijvoorbeeld een lagere bereidheid om ziekte te melden uit angst voor baanverlies.

Tevens bleek er een daling te zijn van het aantal gewerkte uren in het noorden. Gezien het feit dat er in het eerste kwartaal nog méér uren zijn gewerkt, vormt dit gegeven een indicatie dat er een redelijk sterke negatieve invloed is van corona op de noordelijke economie, uitgedrukt in gewerkte uren.

Uitgedrukt in aantal medewerkers in dienst laat de invloed van corona eenzelfde beeld zien. Er zijn minder medewerkers in dienst in vergelijking met 2019. Daarbij is het aantal nieuwe medewerkers ook sterk afgenomen. De vermindering van het aantal gewerkte uren, in combinatie met minder medewerkers in dienst, indiceert dat de noordelijke economie in 2020 op dit vlak van een groei naar een krimp is gegaan.

Het aantal medewerkers uit dienst is afgenomen. De voorzichtige conclusie die hieruit getrokken kan worden, is dat bedrijven niet op grote schaal afscheid nemen van hun medewerkers. Dit kan goed het gevolg zijn van overheidsmaatregelen zoals de NOW die beoogd zijn om bedrijven te stimuleren om medewerkers in dienst te houden.

Tot slot
2021 zijn we goed begonnen en zijn er eindelijk vaccins beschikbaar! Met massale inentingscampagnes kan zo het virus steeds beter worden beteugeld. Dit laat natuurlijk onverlet dat de ontwrichtende economische gevolgen nog na blijven dreunen.

Gelukkig heeft de overheid recent besloten tot ruimhartigere vergoedingen en meer maatwerk voor bedrijven. Mooi om later dit jaar te kijken wat de effecten hiervan zijn. Hopelijk is de terugblik in die blog dan vanuit een wereld welke het hoogtepunt van de corona-crisis achter de rug heeft; op naar het ‘nieuwe-nieuwe normaal’!

Meer informatie?

Heb je vragen of wil je meer weten naar aanleiding van bovenstaande? Neem dan gerust contact met ons op via 088-3210800 of door middel van onderstaand contactformulier.

Wil je het één en ander nog even rustig nakijken?
Klik dan hier voor meer informatie!

Auke Beeksma

Wij maken tijd

  • De zaken goed op een rij hebben
  • Grip op processen krijgen
  • Betere balans tussen leven en werken
  • Wij maken tijd door te bentaceren!

Alles in de cloud

bentaceraapp

Alles op één plek: de Bentacera cloud!

Meer weten?